Fen bilimleri

Uzay araştırmaları - Güneş sistemi ve ötesi

Uzay araştırmaları ve kullanılan araçları tanıyalım..

YAPAY UYDU:
Gök cismi çevresinde dolanan insan yapımı araçlara uydu denir.

Ülkemizin sahip olduğu uydular:

Gözlem uyduları:
RASAT (2011), GÖKTÜRK-2 (2012) ve GÖKTÜRK-1 (2016)

Haberleşme uyduları:
TÜRKSAT-3A (2008), TÜRKSAT-4A (2014), TÜRKSAT-4B (2015)

Aktif olmayan uydular:
TÜRKSAT 1B, TÜRKSAT 1C, TÜRKSAT 2A ve BİLSAT

8.sınıf fen dersi ünite ve konuları

2020-2021 Eğitim dönemi ortaokul 8.sınıf fen bilimleri dersi müfredatına ait ünite ve konular

1. ünite
Mevsimler ve iklim
Mevsimlerin nasıl oluşur, oluşum sebepleri ve başlangıç tarihleri, iklim ve meteoroloji nedir ve ikisi arasındaki farklar, hava olayları konuları.


2. ünite
DNA ve genetik kod
DNA yapısı, DNA'nın eşlenmesi, kalıtım, mutasyon, modifikasyon, adaptasyon ve biyoteknoloji konuları.


3. ünite
Basınç
Katı, sıvı ve gaz basıncı ve bunları etkileyen faktörler.


4. ünite
Madde ve endüstri
Periyodik sistem ve periyod ve grup özellikleri, elementlerin metal, ametal ve yarımetal olarak sınıflandırılması, fiziksel ve kimyasal değişiklikler. Kimyasal tepkimeler, asit ve bazlar. Maddenin ısı ile etkileşimi. Türkiye'de kimya endüstrisi konuları.


5. ünite
Basit makineler
Basit makinelerin sağladığı avantajlar, basit makine örnekleri. Makaralar, palangalar, kaldıraçlar, eğik düzlem, çıkrık, vida, dişli ve kasnaklar.


6. ünite
Enerji dönüşümleri ve çevre bilimi
Besin zinciri, üretici, tüketici ve ayrıştırıcı örnekleri. Enerji dönüşümleri. Fotosentez olayı ürünleri ve etkileyen faktörler. Oksijenli ve oksijensiz solunum. Karbon, oksijen ve azot madde döngüleri ve çevre sorunları.


7. ünite
Elektrik yükleri ve elektrik enerjisi
Elektrik yükleri, elektriklenme çeşitleri. Elektrik enerjisinin dönüşümü.

İklim ve hava olayları

8.sınıf fen dersi mevsimlerin oluşumu ve iklim ünitesi, iklim konu anlatımı, iklim ve hava olayları nedir? Özellikleri ve aralarındaki farklar nelerdir?

Hava olayları:

Yağmur, kar, dolu, çiy, kırağı ve sis hava olaylarıdır.

Yağmur
Yer yüzünden yükselen su buharının atmosferde yoğunlaşarak, su damlacıkları şeklinde yeryüzüne düşmesine yağmur denir.

Kar
Bulutlardaki su damlacıkları yükselerek soğuk bir hava ile karşılaştıklarında buz kristallerine dönüşür ve kar şeklinde yeryüzüne düşer.

Dolu
Bulutlardaki su damlacıkları çok daha soğuk bir hava ile karşılaştıklarında ise buz kütlelerine dönüşür ve dolu meydana gelir.

Çiy
Havadaki su buharının soğuk nesneler üzerinde yoğunlaşarak su damlalarına dönüşmesidir.

Kırağı
Sıcaklığın sıfırın altında olduğu açık ve rüzgarsız gecelerde havadaki su buharının yeryüzünde doğrudan buz kristallerine dönüşmesidir.

Sis
Su buharının yeryüzüne yakın yerlerde yoğuşması olayına sis denir.

Atmosferde gerçekleşen hava olayları:

Yağmur, kar ve dolu

Yeryüzüne yakın yerlerde gerçekleşen hava olayları:

Çiy, kırağı ve sis

Rüzgar
Yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru yatay hava hareketine rüzgar denir.

Isınan havanın yoğunluğu azalır ve yükselir, yeryüzüne yaptığı basınç da azalmış olur. Böylece bu bölgede alçak basınç alanı oluşur.

Soğuyan havanın ise yoğunluğu artar ve yeryüzüne doğru alçalır, bu bölgede yüksek basınç alanı oluşur.

Bir bölgedeki basınç farkı rüzgara sebep olur.

Mevsimlerin oluşumu

8.sınıf fen dersi mevsimlerin oluşumu ve iklim ünitesi, mevsimlerin oluşumu konu anlatımı. Mevsimlerin oluşum sebepleri, eksen eğikliği, ekinoks, gündönümü, yengeç ve oğlak dönencesi ekvator nedir?

Mevsimlerin oluşum sebepleri

1- Dünya'nın eksen eğikliği,
2- Dünya'nın güneş çevresindeki dönme hareketidir.


Dünya'nın ekseni ile yörünge ekseni arasında 23o27' (23 derece, 27 dakika) lık açı bulunur.

Eksen eğikliği nedeniyle;
1- Mevsimler oluşur,
2- Kuzey ve Güney yarımkürede farklı mevsimler yaşanır.
3- Mevsimlik (yıllık) sıcaklık farkları görülür.
4- Güneş ışınlarının geliş açısı yıl içinde sürekli değişir.


21 Mart, 23 Eylül ile 21 Haziran, 21 Aralık mevsimlerin başlangıç tarihleridir.


Ekinoks tarihleri :
21 Mart ve 23 Eylül
Ekinoks; gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarihtir.


Gündönümü (solstis) tarihleri :
21 Haziran ve 21 Aralık
Gündönümü (solstis); en uzun gündüz ve en uzun gecenin yaşandığı tarihdir.


resim

Dünya'nın ekseni eğik olmasaydı

1- Mevsimler oluşmazdı.
2- Yıl boyunca gece-gündüz süreleri eşit olurdu.

resim


Yengeç dönencesi
21 Haziran tarihinde Kuzey yarımkürede Güneş ışınlarının dik açıyla geldiği enlemdir.


Oğlak dönencesi
21 Aralık tarihinde Güney yarımkürede Güneş ışınlarının dik açıyla geldiği enlemdir.


Ekvator çizgisi
Kuzey ve Güney yarımküreyi birbirinden ayıran hayali çizgidir.
Yer eksenini dik keser.


Elips
Dünya'nın güneş etrafında çizdiği yörüngenin şeklidir.
Dünya'nın güneş etrafındaki dolanımı dairesel değildir, bazen güneşe yaklaşırken, bazen güneşten uzaklaşır.
Bu durum mevsim sürelerini etkiler ancak,
Mevsim oluşumunu ve sıcaklıkları etkilemez.


Günberi - 3 Ocak
Dünya'nın Güneşe en yakın olduğu tarihtir, günberi denir.


Günöte - 4 Temmuz
Dünya'nın Güneşe en uzak olduğu tarihtir, günöte denir.


Aydınlanma çemberi
Dünya'nın geceden dolayı karanlık ve gündüzden dolayı aydınlık olan yerlerini birbirinden ayıran çizgidir.

resim

Mitoz ve mayoz bölünme testi

Hücre ve bölünmeler ünitesi mitoz ve mayoz bölünme konusu online test soruları çözmek için tıklayın...

resim

Güneş sistemi ve ötesi testi

Güneş sistemi ve ötesi ünitesi uzay araştırmaları, uzay teknolojileri, gök cisimleri, yıldız oluşumu, takım yıldızları ve galaksiler konusu online test soruları çözmek için tıklayın..

resim

Basınç testi

8.sınıf fen bilimleri dersi basınç ünitesi katı ve sıvı basıncı konusu online test soruları. Basınç konu özeti için tıklayın...

resim

Madde ve endüstri testi

Periyodik tablo, metal ve ametal elementler ve özellikleri sbs online test soruları çözmek için tıklayın...

resim

Mevsimlerin oluşumu ve iklim testi

Mevsimlerin oluşumu ve iklim ünitesi online cevaplı test soruları, mevsimlerin oluşumu, dünyanın güneş etrafındaki hareketi, iklim ve meteoroloji özellikleri ve arasındaki farklar...

Elektromıknatıs nedir? Nasıl yapılır?

Üzerinden akım geçen iletken tel bir mıknatıs gibi davranarak çevresinde manyetik bir alan oluşturur. Bu şekilde elektrik akımının etkisiyle oluşan mıknatıslara elektromıknatıs denir.

Deney :
Anahtarla kontrol edilebilen basit elektromıknatıs yapımı.

Deney malzemeleri :
1 adet çivi
50 cm bakır tel
1 adet pil
1 adet devre anahtarı

Deneyin yapılışı :

- I. Adım : Bakır teli bir miktar pay bırakarak çivi üzerine aşağıda resimde gösterildiği şekilde dolayın.
- II. Adım : Doladığınız bakır telin bir ucunu devre anahtarına,
- III. Adım :Diğer ucunu pile bağlayın.
- IV. Adım : Pil ile devre anahtarını da iletken bir tel birbirine bağlayın

Hücre ve hücre organelleri

Hücrenin yapısı ve hücrede bulunan organeller:

Hücre
Canlıları meydana getiren en küçük yapı birimine hücre denir.
Hayvan hücrelerinde yuvarlak, bitki hücrelerinde köşelidir.
Hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek olmak üzeri üç kısımdan oluşur.

Sitoplazma
Hücre zarı ve çekirdek arasında bulunan saydam ve yarı akışkan sıvıdır.
Organeller sitoplazmada bulunur.

Çekirdek
Kalıtım maddesinin (DNA) bulunduğu, hücre faaliyetlerini yöneten ve denetleyen yapıdır.

Hücre zarı
Hücreyi dış ortamdan ayıran ve hücreye madde giriş çıkışını kontrol eden yapıdır.

1- Hücreyi dış ortamdan korur.
2- Hücreye şekil verir.
3- Sitoplazmanın dağılmasını önler.

Hücre zarı özellikleri
1- Canlı,
2- Esnek,
3- Yarı saydam,
4- Seçici geçirgen bir yapıya sahiptir.

Hücre duvarı (hücre çeperi)
Bitki hücrelerinde bulunur.
Hücre zarını çevreler.
Cansızdır.
Tam geçirgendir.
Hücreyi korur ve dayanıklılık sağlar.

Hücre organelleri
Mitokondri, ribozom, golgi cisimciği, kloroplast, sentriyol, lizozom, koful ve endoplazmik retikulum olmak üzere 8 tane hücre organeli vardır.

Kloroplast sadece hayvan hücrelerinde bulunurken, sentriyol sadece hayvan hücrelerinde bulunur.

Kloroplast
resim
Bitki hücrelerinde bulunur.
Fotosentezde görevlidir, besin ve oksijen üretir.
Klorofil: Bitkiye yeşil rengini veren pigment kloroplasta bulunur.

Basınç - Katı, sıvı ve gaz basıncı

8.sınıf fen bilimleri
Katı, sıvı ve gazlarda basınç özellikleri;

Basınç
- Birim yüzeye etki eden dik kuvvete basınç denir.
- Basınç P ile gösterilir ve birimi Pascal'dır.

Katı basıncı
- Katı cisimler ağırlıklarından dolayı bulundukları yüzeye kuvvet uygularlar.
- Katı cisimlerin birim yüzeye uyguladıkları dik kuvvete katı basıncı denir.
- Katı cisimler uygulanan kuvveti, kuvvetle aynı doğrultuda ve aynı büyüklükte iletirler.

Mitoz ve mayoz bölünmenin özellikleri

Mitoz ve mayoz bölünme arasındaki farklar;

1- Nerede gerçekleşir?
Mitoz : Vücut hücrelerinde gerçekleşir.
Mayoz : Üreme ana hücresinde gerçekleşir.

2- Hangi canlılarda görülür?
Mitoz : Tüm canlılarda görülür.
Mayoz : Eşeyli üreyen canlılarda görülür.

3- Bölünmenin amacı nedir?
Mitoz : Tek hücrelilerde üremeyi ve çok hücrelilerde büyüme, gelişme ve yenilenmeyi sağlar.
Mayoz : Üreme hücrelerinin (gamet) oluşması.

Periyodik sistem ve özellikleri

Periyodik tablonun özellikleri ve element çeşitleri;

Periyodik sistem
Elementlerin belirli bir düzene göre yerleştirildiği çizelgeye periyodik sistem denir.
resim
Periyodik çizelgede yer alan bilgiler :
Elementin;
- Adı
- Atom numarası
- Sembolü

Basit Makineler

Basit makineler ve özellikleri;

Basit makineler
Kuvvetin yönünü veya büyüklüğünü değiştirerek iş yapma kolaylığı sağlayan araçlara basit makine denir.

Basit makine özellikleri ve amaçları :
1- Uygulanan kuvveti azaltabilir
2- Kuvvetin yönünü değiştirebilir
3- İşin yapılma süresini azaltabilir
4- İş kolaylığı sağlar
5- İş ve enerjiden kazanç sağlamaz
6- Enerji dönüşümü gerçekleştirilir

Gök cisimleri - Güneş sistemi ve ötesi

Gök cisimlerini tanıyalım.

Yıldızlar
Çok sıcak gazlardan oluşan ve ısı ve ışık yayan küresel gök cisimlerine YILDIZ denir.

Yıldızların özellikleri :
1- Küresel şekildedir
2- Isı ve ışık yayarlar
3- Hareketlidir
4- Birbirlerine göre konumları değişmez
5- Sıcaklıklarına göre farklı renklere sahiptirler

resim

----> MAVİ veya beyaz yıldızlar : Yüksek sıcaklıkta,
----> SARI renkte yıldızlar : Orta sıcaklıkta,
----> KIRMIZI yıldızlar : Düşük sıcaklıkta yıldızdır.

Güneş SARI renkli bir yıldızdır, Güneş için orta sıcaklıkta bir yıldız diyebiliriz.

Cisimlerin yoğunlukları nasıl sıralanır?

Sıvı içinde farklı konumlarda dengede duran cisimlere bakarak yoğunlukları hakkında yorum yapabiliriz. Aşağıda bu konuyla ilgili bir soru bulunuyor.

Karışımın son sıcaklığı kaç olabilir?

Farklı sıcaklık ve miktarlarda bulunan suların oluşturduğu karışımın denge sıcaklığı

Hangisi oksijen olabilir?

Fotosentez olayında bitkiler tarafından kullanılan ve üretilen bazı ürünler vardır. Aşağıda verilen şemada bu akış gösterilmekte. Şemaya göre fotosentez olayında oksijen üretilen mi yoksa tüketilen midir?

Hangisi farklı sınıfta yer alır?

Her canlı belli bir sınıfta yer alır, bu sınıflama ortak özelliklere göre yapılmıştır. Buna göre aşağıdaki soru için cevap ne olabilir?

En az kuvvet harcanan makara hangisidir?

Bir tuğla en az kuvvet harcanarak bir binanın tepesine makara ile çıkarılmak istenirse..

Son dişli hangi yönde döner?

İlk dişliden itibaren takip ederek son dişlinin dönme yönünü bulma

Elementler ve element sembolleri

Periyodik sistemde bulunan ilk 18 elementin sembolleri, atom numaraları, kullanıldığı alanlar ve periyodik tablodaki yerleri;

Element isim ve sembollerinin özellikleri

I - Elementler sembollerle gösterilir.
II - Her elementin sembolü farklıdır.
III - Element sembolleri elementlerin Latince isimlerinin ilk harflerinden oluşturulmuştur.
IV - Aynı harfle başlayan başka elementler olduğundan bazı elementler iki harfle gösterilir.
Örnek: H, He, N, Na, Cl, Ca

Adaptasyon

Canlının genetik yapısında, yaşama ve üreme şansını artıran bazı değişimler meydana gelir ve böylece canlı ortama uyum sağlayacak fiziksel özellikler kazanır.

Adaptasyon
Canlıların yaşadığı ortama uyum sağlamasına adaptasyon denir.

Adaptasyonla kazanılan fiziksel özellikler :
- Beslenme
- Üreme
- Savunma, korunma
- İklim koşullarına uyma

* Adaptasyon kalıtsaldır.
* Dölden döle aktarılır.
* Uzun yıllar içinde gerçekleşir.

Mutasyon ve modifikasyon

DNA molekülünün kendini eşlemesi sırasında hatalar oluşabilir. Bu hataların bir kısmı onarılırken bir kısmı onarılamaz ve mutasyona sebep olur.

Mutasyon :
Kromozom veya DNA yapısında meydana gelen değişikliklere mutasyon denir.

Mutasyona neden olan faktörler :
- X ışınları
- Radyasyon
- İlaç ve kimyasal maddeler

* Mutasyonlar yararlı veya zararlı olabilir.
* Üreme veya vücut hücrelerinde görülebilir.
* Vücut hücresinde meydana gelen mutasyonlar kalıtsal değildir. (Yavru döle aktarılmaz.)

Mutasyona örnekler :
- Down sendromu
- Albinoluk
- Tavşan dudaklılık
- Hemofili
- Van kedisinin iki gözünün farklı renklerde olması
- Keçilerde dört boynuzluluk